Ayrımcılığımızı Yapay Zekayla Kıracağız

Yaratıcı fikirlerin oluşma ihtimalinin artmasından kârın yükselmesine, birçok kapıyı aralayacak çeşitliliğin anahtarı neden yapay zeka olmasın?

26
26

Önyargılar, farkında olarak veya olmayarak insanoğlunun verdiği birçok karara etki ediyor. Geçmişe baktığımızda birçok felakete de neden olan bu sorun, küreselleşme ile tüm dünyanın birbirine hiç olmadığı kadar yakın olduğu günümüzde bile ne yazık ki hâlâ etkisini göstermeye devam ediyor. Farkında olmadan önyargıyla alınan kararlar bazı özelliklere sahip insanların diğerleri yerine tercih edilmesine neden olabiliyor. İsminde Asya veya Afrika diline özel seslerin bulunduğu kişilerin mülakata çağrılma ihtimalinin düşük olması bunun bir örneği.

Bilinçdışı yapılan bu ayrımcılığın en önemli sebebi ise gördüğümüz kişileri anında bir kimliğe büründürmemiz ve bunu devam ettirmemiz. Farkında olmadan yaptığımız için kendi içimizde bunun sebebini bulup çözüme kavuşturmak ise zorlaşıyor.

Halbuki bir iş yerinde çeşitliliğin sağlayacağı sayısız fayda var. Belki insanların kendi aralarında çözmekte zorlandığı bu sorunun çözümü insan olmayan bir yapıdan faydalanmak olabilir. Bir diğer deyişle, yaratıcı fikirlerin oluşma ihtimalinin artmasından kârın yükselmesine, birçok kapıyı aralayacak çeşitliliğin anahtarı neden yapay zeka olmasın?

Yapay zeka, Büyük Veri ve otomasyonda gerçekleşen inovasyonlar kurumların karar verme mekanizmasına bir doz tarafsızlık katıyor. Örnek vermek gerekirse yapay zekadan güç alan dil detektörleri iş tanımlarında ve performans değerlendirmelerinde cinsiyet içeren kelimeleri saptayıp yerine daha tarafsız kelimeler koyabiliyor.

Ülkemizde ise Hürriyet’in Vodafone’un desteğiyle 08 Ekim 2018 tarihinde paylaştığı Cinsiyetçi Dile “Kırmızı Çizgi” isimli yazısı önemli bir örnek olarak ön plana çıkıyor. Vodafone’un geliştirdiği yapay zeka teknolojisinin kullanıldığı Kırmızı Çizgi’de, Hürriyet’te yer alan haberlerdeki cinsiyetçi dilin kullanıldığı kelime ve metin bazlı anlamlar tespit ediliyor ve üstü kırmızıyla çiziliyor.

İlgili Haber  2018’de Takip Etmeniz Gereken Yapay Zeka Trendleri

Gördüklerimizi belli bir düzene oturtarak yorumluyoruz. Dolayısıyla bu noktada gördüklerimiz ve bildiklerimiz söz sahibi oluyor ve bunların ışığında karar veriyoruz. Esasında yapay zeka da karar mekanizmasında yer alınca farklı bir yaklaşım sergilemeyecek ama bu konuda bizden daha başarılı veya tarafsız olabilir.

Bu noktada yapay zekanın aslında insanlığa büyük faydalar sağlama potansiyeli var. Çünkü aslında biz insanlar bilinçsizce vardığımız kararın etkisi altına kaldığımız ve büyük verileri makineler gibi işleyemediğimiz için biraz geride kalıyoruz. Yapay zekaya, örnekle açıklamak gerekirse, işe alım süreçlerinde ilgisiz faktörleri göz önüne almamayı öğrettiğinizde özgeçmiş yığını arasından en uygun adayları bulup çıkarabilir. Böylece adayın geçmişinde ne yaptığı ve işteki başarısıyla ilgili olmayan faktörler değil, tarafsızlık ön planda yer alabilir.

Çeşitliliği benimseyen kurumlar, bir adayın belirli bir pozisyona uygun veya uygun olmaması ile ilgili detaylı bilgi sahibi olmak için yetenek analitiklerini kullanarak daha kapsayıcı bir çalışma ortamı oluşturabiliyor.

İşe alım sürecinin erken aşamalarında davranış tercihlerine odaklanıldığında yetenek araçları başarı şansı en yüksek adayları belirleyebilir. Bu yüzden önyargıyı ortadan kaldırmak ve İK çalışanlarının en uygun çalışanı bulmalarına yardımcı olması için “ideal çalışan” profili oluşturan şirket sayısı giderek artıyor. İnsan kaynakları profesyonelleri, firmanın bünyesinde çalışmış ideal çalışanların davranışsal özelliklerinden yola çıkarak, ön yargılardan bağımsız şekilde, ideal çalışanları işe alım sürecine dahil edebiliyor. Tabii bu noktada dikkatli olmak gerekiyor. Çünkü bu tür profiller aynı tür insanların işe alınmasına neden olarak şirketlerin kendilerini kaçınmak istediği ayrımcılığın tam ortasında bulmasına neden olabilir.

İlgili Haber  Beni tanıyan ve tutkulu bir algoritma istiyorum

Adayların belirlenmesinde yapay zekanın kullanılmasına gitgide alışılmaya başlansa da, işe alım süreçlerini hızlandırması için yapay zekadan destek almak hâlâ yeni bir yaklaşım olarak durumunu koruyor. Bu yüzden işe alım süreçlerinde İK çalışanlarının yapay zekayla birlikte çalışması kritik bir öneme sahip. İnsan kaynakları analitikleri işe alım verimliliğini artırmaktan, performansı üst seviyelere çıkarmaya ve çalışan bağlılığını artırmaya kadar birçok katkı sağlayabiliyor. Yapay zekanın sunduğu fırsatların sonu yok, bu fırsatlardan elde edilen avantajı en yüksek seviyeye çıkarmak için yapay zekanın etik kurallar çerçevesinde uygulanması gerekiyor.

Tüm bunlar göz önünde bulundurulduğunda yapay zeka aslında insan girdisini veya müdahalesini ortadan kaldırmıyor, işe alım gibi kullanıldığı birçok süreci herkes için daha kolay ve eşit hale getiriyor.

Kaynak: Gökhan Arıksoy / Harvard Business Rewiev

Bu yazıda olan etiketler

Yorumlar