Yapay Zeka – Yatan Zeka Sorunsalı

Özellikle birkaç yıldan beridir geliştirilen yapay zeka destekli uygulamalar, teknolojinin ve iş dünyasının gündemini fazlasıyla meşgul ediyor. Kesin olan bir şey var ki yapay zeka, önümüzdeki yıllarda iş dünyası için çok daha önemli bir hâl alacak ve böylelikle iş dünyasındaki işleyişi baştan aşağı değiştirecek bir güce sahip.

16
16

İnsanoğlu, sonu belirsiz bir rekabet ortamı oluşturmayı göze alarak 19. yüzyıldan bu yana yapay zeka üzerinde çalışıyor, artan bir hızla kendisi gibi düşünen makineler, robotlar üretiyor.

Yapay zekaen kısa ifadeyle bilgisayarın insansı faaliyetleri yerine getirme kabiliyetidir. Diğer bir deyişle, insanın bilişsel yeteneklerinin detaylı olarak analiz edilmesiyle toplanan veriler ışığında, doğal olanın yapayla yer değiştirmesidir.

Bir araştırmaya katılan 6 bin kişinin yüzde 61’i, yapay zekanın dünyayı “daha iyi bir yer” yapacağına inandıklarını söylemiş. Bu kişiler gelecekte yaşanacakların ne kadar farkındalardı bilemiyoruz.

Madalyonun diğer yüzünü daha iyi anlamak için fizik dehası Stephen Hawking’in çeşitli röportajlardaki sözlerine kulak vermekte fayda var. Hawking’in “Yapay zeka, kendisini geliştirmeyi sürdürebilir ve hatta kendisini yeniden biçimlendirebilir. Son derece yavaş bir biyolojik evrimle sınırlı olan insanlar, bu tür bir güçle yarışamaz.” ve “Robot ve bilgisayarların gelişmesi bir noktadan sonra insanlığı tehdit eden bir hâl alacak.” öngörüleri, durumun vahametini net bir şekilde ortaya koyuyor.

Yapay zekanın iş dünyası üzerindeki etkilerini yeni yeni görmeye başlıyoruz. Konuyu bazı istatistiklerle desteklemek, hem mevcut hem de gelecekteki durumun daha net görülebilmesi açısından büyük önem taşıyor:

  • Günümüzde şirketlerin sadece yüzde 15’i yapay zekadan yararlanıyor.
  • Tüketicilerin sadece yüzde 33’ü yapay zeka destekli bir servis ya da cihaz kullandıklarını düşünürken gerçekte bu oran, düşünülenin iki katından fazla: Yüzde 77!

Özellikle birkaç yıldan beridir geliştirilen yapay zeka destekli uygulamalar, teknolojinin ve iş dünyasının gündemini fazlasıyla meşgul ediyor. Kesin olan bir şey var ki yapay zeka, önümüzdeki yıllarda iş dünyası için çok daha önemli bir hâl alacak ve böylelikle iş dünyasındaki işleyişi baştan aşağı değiştirecek bir güce sahip.

İlgili Haber  Google yapay zekaya ‘insan gibi dolaşmayı’ öğretiyor

Bu dikkat çekici gerçek temelinde yapay zekâya dair görüşler de ikiye ayrılmış durumda.

Bir taraf, yapay zeka teknolojilerinin iş dünyasında daha çok kullanım alanı bulmasıyla işgücü verimliliğinin yüzde 40 oranında artacağına ve böylelikle bireylerin zamanlarını daha verimli kullanacağına kesin gözüyle bakıyor.

Diğer taraf ise yapay zekanın bütün sektörleri kasıp kavuracağını, zamanla insanları kontrol altına alacağını ve yönlendireceğini savunuyor…

Asıl konu şu ki:

Bir yanda yapay zeka üreticisi olan ülkeler var, diğer yanda üretilen yapay zekaları kullanan ve kullanacak olan yata(n) zeka ülkeleri

Ülkemizin yata(n) zekalar açısından sahip olduğu potansiyeli, bitki biliminde kullanılan “endemik” kelimesiyle anlatırsak çok da yanlış bir ifadede bulunmuş olmayız. Zira yatan zekalarımız, dünyanın başka hiçbir yerinde yok!

Biz, üretmediğimiz hâlde teknolojiyi en hızlı tüketen ülkelerin başında geliyoruz.

Geçtiğimiz yıllara dönük rakamlar bir yana, 2018 IDC (International Data Corporation) Türkiye Raporu’na göre, sadece 2018 yılı içinde Türkiye’de gerçekleşecek Bilgi ve İletişim Teknolojileri (BİT) harcamaları, 22,52 milyar Amerikan doları seviyesine ulaşacak.

İşte bu yüzden, yapay zekayı en iyi “tüketen” ülkelerden biri olacağımız kesin!

Ayrıca, yapay zeka üreticisi ülkelerden en az yirmi yıl geride olduğumuzu da uzmanlardan öğreniyoruz. Arayı umulandan daha kısa sürede kapatmak mümkün ancak bu o kadar basit değil çünkü henüz uygun bir altyapımız yok, eğitim sistemimiz baştan aşağı revizyona ihtiyaç duymakta, kurumlarımız yeni çalışma ve yönetim paradigmalarını kabul etmeye tam olarak hazır değil ve daha birçok temel problem çözülmeyi bekliyor…

Yata(n) zekaların karakteristik özellikleri:

  • Dünyanın gelişimini okuyamazlar,
  • Geleneksel düşünme kalıplarından sıyrılamazlar,
  • Kişisel gelişim şifrelerini bulamazlar; yetenek alanını önemsemezler,
  • Tanımlanmaya açıktırlar ve yönetilmeye meyillidirler,
  • Sözlü kültüre adapte olduklarından yazılı kültürde zayıftırlar,
  • Kopyalamayı severler,
  • Boş zaman bağımlısıdırlar ve zaman öldürmeye eğilimlidirler,
  • Kendilerini yönetmeyi bilmezler,
  • Hayal yeteneklerini üretime aktaramazlar,
  • Spota düşmüş fikirlere rağbet ederler,
  • İşe yaramaz şeylerin turşusunu kurmaya heveslidirler,
  • Esnek yorumlama becerisinden mahrumdurlar,
  • Oportünist karakterli ticari anlayışın hızlı alıcısıdırlar,
  • Yaşamına sirayet eden manipülatif aksları kontrol edemezler,
  • Cehalet yolunda ilerleme hızları had safhadadır,
  • Bilgi üretiminde kısırdırlar; iletişim dilleri zayıftır,
  • Rastgele yaşamayı severler ve kronolojik miyopturlar,
  • Gereksiz konulara yatkınlıkta şampiyon, nutuk atmada ustadırlar.
İlgili Haber  Code 2'den Yapay Zeka Yatırımı: Buck.ai

Kısacası,

Yapay zeka, 2021 yılında eksiklerinden arınmış bir hâlde sahneye çıkmaya ve hayatımızı kuşatmaya hazırlanırken yata(n) zekalarda pek gelişme olmayacak gibi gözüküyor; yani, rekabetin sonu belli aslında…

Neye yol açacağını bilmediğimiz yapay zeka gerçeği bizi kuşatırken hızla, istihdam kaybı yaşayacağımızı, yetkinlik dağılımı dengesinin bozulacağını, üst nitelikli konularda insanın devre dışı bırakılacağını, hayatımızın bizim yerimize planlanmaya başlayacağını ve daha birçok konuda derinden etkileneceğimizi bilmemizde yarar var.

Yapay zekayı değerlendirmede taraflardan birinin tavrı çok net esasen: Kendine rakip olacak bir zekayı hayatlarında istemiyorlar. Bu direnişe karşın, yapay zeka temelli gelişmelerin durması pek muhtemel gözükmüyor. Bu açıdan, yapay zekanın karşısında duran yata(n) zekaların ayağa kalkması, yatay zeka üreticileriyle eş değer niteliklere haiz olarak çarkın bir dişlisi olması gerekiyor. Aksi takdirde, anıldığı gibi: Rekabetin sonu belli!

Kaynak: Salih Keskin / Harvard Business Rewiev

Bu yazıda olan etiketler

Yorumlar